MAKALAH BUSANA ADAT JAWA TENGAH
MAKALAH BUSANA ADAT JAWA TENGAH
logomu
Disusun Oleh : ************ (21)
TEMBUNG PANERNA
Sairing karo kamajuan
jaman, tradisi lan kebudayaan daerah sing ing awale dicekel kukuh, neng ingu
lan dijaga keanane karo saben suku, saiki uwis hampir punah. ing umumnya
masyarakat rumangsa gengsi lan wirang yen isih ngukuhi lan nggunakne budaya
lokal utawa budaya daerah. kokehan masyarakat memilih kanggo nampilake lan
nggunakne kesenian lan budaya modern daripada budaya sing asale saka daerahnya
dhewe sing sayekti justru budaya daerah utawa budaya lokallah sing padha banget
karo kepribadian bangsanya. dekne kabeh luwih memilih lan elih menyang budaya
asing sing durung tentu padha karo keperibadian bangsa bahkan masyarakat luwih
rumangsa bangga adhep budaya asing daripada budaya sing asale saka daerahnya
dhewe. gedhe harapan aku, muga-muga karo digawene mulaa sing berjudul
sandhangan adat jawa tengah sing diinge ngrembug babagan macem-macem macam
sandhangan adat khususnya sing asale saka daerah jawa tengah iki dadi kliru
siji piranti supaya masyarakat menyadari ebo pangajine siji kebudayaan kanggo
mubarang bangsa, sing ahirnya arep nggawe masyarakat dadi rumangsa bangga adhep
budaya daerahnya dhewe.
Oktober 2020
Panulis
BAB I PENDAHULUAN
A. Latar Belakang
Adat Jawa nggathuk
banget neng Indonesia,khususnya suku Jawa. ing acara tertetu suku
jawa ora luput saka adat dekne kabeh. ngono uga karo sandhangan adatnya.wektu
acara-acara tertentu adat istiadat jawa kudu memenuhi persyaratan adat sing
arep neng anakne.iki melody arep ngrembug babagan sandhangan adat jawa tengah
sing neng enggo ing wektu acar-acara tertentu.becik sejarah seka-usul utawa
seka mula kelambi adat jawa tengah, kepepakan apa wae sing neng enggo (anggo-anggo).
lan primen anggo-anggo raben adat jawa tengah. jenis klambi lan kepepake sing
kanggo karo kalangan wedok jawa, khususnya neng lingkungan budaya yogyakarta
lan surakarta, jawa tengah yaiku kelambi kebaya, kemben lan bebed tapih pinjung
karo kemben. kelambi kebaya dienggo karo kalangan wedok priyayi arepa kalangan
rakyat biyasa becik dadi klambi sadina-dina arepa sandhangan upacara. ing
klambi upacara kaya sing kanggo karo sawong garwo dalem kaya ta, kelambi kebaya
nggunakne peniti renteng dipadukan karo bebed sinjang utawa jarik corak
wedelan, kanggonan endhas rambute digelung (gelung), lan dipepaki karo
panganggo sing kanggo kaya suweng, ali-ali, kalung lan gelang uga kipas
biyasane ora keri. kanggo klambi sadina-dina umumnya wedok jawa cukup nganggo
kemben sing dipadukan karo kemben lan bebed jarik. kemben kanggo kanggo
menutupi susu, ketiak lan gigir, marga bebed kemben iki cukup amba lan dawa.
lagekne kemben dililitkan ing kanggonan weteng kanggo naleni tapihan pinjung
supaya kuwat lan ora gampang ucul.
B. Rumusan Masalah
1. Apa wae klambi adat kanggo lanang ?
2. Apa wae klambi adat kanggo wedok ?
3. Genahake klambi resmi adat jawa tengah
!
4. Apa wae klambi adat sing dienggo sing raben adat jawa tengah
?
C. Tujuan Lan Guna
Tujuan lan
guna saka
penyusunan mulaa
iki yaiku dadi
iki :
1. Ngetahui jenis klambi adat sing dienggo karo lanang .
2. Ngetahui jenis klambi adat sing digunakne karo wedok .
3. Nggamblangna klambi resmi adat Jawa Tengah .
4. Meruhi macam
pakaiana adat
ing upacara
raben padha adat
Jawa Tengah.
BAB
II PEMBAHASAN
Masyarakat
Jawa Tengah nduweni kebiasaan nggo nganggo klambi adat daerah ora mung nang
acara-acara tertentu bae tapine nang urip sadina-dina. nang masyarakat neng
jawa tengah, guna klambi cukup pirang-pirang, kaya nang masyarakat bangsawan
klambi nduwe guna praktis, estetis, religius, sosial lan simbolik. saparo
masyarakat jawa tengah egin kepenak nganggo klambi daerah jawa tengah baik
lanang utawane wadon. saparo seka mereka ya nganggo klambi daerah jawa tengah
tapi ora wutuh, jero artian mung saparo sing dienggo umpamane nggo lanang mung
nganggo tutup endas bae (blankon).
A. Klambi
Adat Lanang
Klambi
adat nggo lanang jawa tengah diarani beskap.pakaian kesebut dipepeki karo
blankon neng endas, jarit nggo bagian ngingsor lan ditaleni karo stagen. lan
biasane ya dipepeki karo aksesoris berupa keris sing dislesepna neng bagian
mburi gigir. nganggo cara pepek klambi tradisional sing dikenakna daning lanang
neng jawa tengah seka duwur anjog maring ngingsor terdiri seka:
1. Udheng yakuwe gubed endas. dene jenis
udheng sing wis dadi lan tinggal dienggo diarani karo blankon.
2. Kulambi yakuwe klambi berupa klambi.
dikenal klambi tradisional neng jawa tengah yakuwe beskap lan surjan. tapi neng
kalangan kraton dikenal pira-pira jenis kulambi yakuwe atellah, beskap,
sikepan, langenharjan, beskap landhung lan taqwa.
3. Sinjang/dodot sinjang utawa ya diarani
karo sisi yakuwe berupa bahan batik dawa sing dienggo nggo nutupi awak bagian
ngingsor.
4. Setagen yakuwe bahan sing berfungsi
nggo ngencengna sinjang sing nemplok neng boyok
5. Epek jero hal kiye epek berfungsi nggo
nutup stagen toli ngencengna guna stagen
6. Epek timang lan lerep yakuwe bahan beludru karo amba
sekitar 5 cm lan dawa 120 - 150 cm sing dienggo dipinggang neng njaba epek.
7. Dhuwung yakuwe berupa senjata berupa keris lan
kerangkane
8. Cenela utawa selop yakuwe semek sikil berupa srandal
selop.
B. Klambi
Adat Wadon
Klambi adat kiye yakuwe klambi sing umum dienggo
daning wadon jawa tengah. jenis busana lan aksesoris sing dienggo daning wadon
jawa tengah yakuwe klambi kebaya, kemben, lan bahan tapih pinjung karo stagen.
busana adat jawa tengah nggo wadon biasa diarani karo "wusana
kejawen" sing nduweni lambang/arti tertentu. busana jawa tengah nggo wadon
sing resmi biasane terdiri seka klambi kebaya, kemben/sisi, lan bahan tapih
sing dikenal karo stagen. saliyane kuwe wadon jawa ya nganggo gelung karo konde
dikepala uga semek sikil berupa selop. kebaya dadi klambi adat jawa tengah
dienggo daning wadon baik seka kalangan bangsawan utawane rakyat biasa baik
dadi busana resmi utawane busana sadina-dina. waktu dienggo nang acara resmi
kaya nang upacara adat sing dikenakna daning kalangan "garwo jero"
yakuwe kebaya karo dom-cepet renteng, digabungna karo bahan sinjang utawa bahan
batik, nang bagian endas rambute digelung (digelung) lan dipepeki aksesoris
berupa subang, ali-ali, kalung, gelang uga ilir. klambi kaum wadon adat kraton
surakarta yakuwe klambi tradisional jawa sing nyerminna putri kraton. istilah
putri kraton kiye ngisyaratna anane makna keibuan, keanggunan, kelembutan,
kesopanan lan sebangsane. kelengkapan klambi putri, ngliputi:
1. Kebaya kebaya umume digawe seka bahan bahan katun,
beludru, sutera brokat,dan nilon sing warnanan cerah kaya putih, abang, kuning,
ijo, biru, lan liya-liyane. nggo modele dhewek ana kebaya dawa lan kebaya
cendek. kebaya dawa bagian ngingsore tekan dengkul, sementara kebaya cendek bagian
ngingsore mung tekan boyok. neng bagian ngarep sekitar dada, ana bahan persegi
dawa sing berfungsi dadi penyambung keloro sisine.
2. Bahan tapih pinjung dadi bawahan kebaya, bahan tapih
pinjung utawa bahan sinjang jarit duwe motif batik dienggo karo cara
melilitkane neng boyok seka kiwa maring tengen. nggo nguwatna lilitan, dienggo
stagen sing dililitkan neng weteng anjog ping pindo-pindo cocog dawa stagene.
eben ora katon seka jaba, stagen atane ditutupi karo selendang pelangi warnanan
cerah.
3. Ungkel utawa gelung gelung (konde) yakuwe rambut
tambahan sing dinein dasar bentuke bunder kaya tatakan gelas semadan cilik,
sing digawe seka bahan gaas, buten-buten bentuke oval utawa bunder cilik.
rambut tambahan (palsu) kuwe bisa dibentuk pirang-pirang gelung sing dikenal
daning kabeh mbok-mbok dadi gelung templok.
4. Setagen yakuwe bahan sing berfungsi nggo ngencengna
sinjang sing nemplok neng boyok
5. Kemben kemben tradisional dienggo karo mbungkus satugel
klambi neng sekitar batang awak, pinggir dilempit lan diamanna, ditaleni karo
tambahan tali, ditutupi karo angkin utawa selempang sing luwih cilik neng
sekitar weteng.
6. Jarit jarit yakuwe bahan dawa warnanan latar ireng karo
corak batik warna coklat karo motif batik sing beraneka ragam. bahan dadi
khasanah batik tradisional indonesia sokane diarani ya jarit. nang waktu mbiyen
nyamping utawa jarit sing dienggo biasane berupa batik tulis, tapine nggo waktu
kiye rupane ora arang uga dienggo batik cap.
7. Cunduk jungkat
8. Selop
C. Klambi
Resmi
Klambi
resmi adat jawa tengah arane jawi jangkep lan kebaya. jawi jangkep yakuwe
klambi lanang sing terdiri seka pira-pira kelengkapan lan umume dienggo nggo
keperluan adat. jawi jangkep terdiri seka atasan berupa klambi beskap karo motif
kembang, bawahan berupa bahan jarit sing dililitkan neng boyok, destar berupa
blangkon, uga aksesoris liyane berupa keris lan cemila (semek sikil) . berikut
kiye yakuwe gambar siji lanang sing nganggo klambi jawi jangkep kuwe. sementara
kebaya yakuwe klambi adat wadon jawa sing terdiri seka atasan berupa kebaya,
kemben, stagen, bahan tapih pinjung, konde, uga pirang-pirang aksesoris kaya
ali-ali, subang, kalung, gelang, uga ilir. jero prakteke, nganggo klambi kiye
diatur sa-kayakuwe rupa cocog karo strata sosial si penggunane.
1. Kebaya
kebaya umume digawe seka bahan bahan katun, beludru, sutera brokat,dan nilon
sing warnanan cerah kaya putih, abang, kuning, ijo, biru, lan liya-liyane. nggo
modele dhewek ana kebaya dawa lan kebaya cendek. kebaya dawa bagian ngingsore
tekan dengkul, sementara kebaya cendek bagian ngingsore mung tekan boyok. neng
bagian ngarep sekitar dada, ana bahan persegi dawa sing berfungsi dadi
penyambung keloro sisine.
2. Bahan
tapih pinjung dadi bawahan kebaya, bahan tapih pinjung utawa bahan sinjang
jarit duwe motif batik dienggo karo cara melilitkane neng boyok seka kiwa
maring tengen. nggo nguwatna lilitan, dienggo stagen sing dililitkan neng
weteng anjog ping pindo-pindo cocog dawa stagene. eben ora katon seka jaba,
stagen atane ditutupi karo selendang pelangi warnanan cerah.
D.
Klambi Manten
Klambi
manten adat jawa tengah saliyane klambi resmi, dikenal uga pira-pira klambi
manten adat jero budaya jawa tengah. jenis klambi manten dhewek amatlah
pirang-pirang tergantung seka acara apa sing lagi diadepi. nggo dingerteni,
jero kawinan adat jawa, ana pira-pira upacara sing kudu dilakoni daning
sepasang mempelai. upacara kuwe antara liya upacara midodareni, upacara ijab,
upacara panggih, lan upacara sawise panggih. jero saben upacara kuwe, manten
wajib nganggo pira-pira jenis klambi sing antara liya dadi berikut.
1. Upacara
midodareni nang upacara midodareni, klambi manten lanang yakuwe klambi jawi
jangkep sing terdiri seka klambi atela, sikepan, udeng,sabuk timang, bahan jarit
nggo bawahan, keris, lan selop. sementara wanitane nganggo busana sawitan.
busana kuwe terdiri seka kebaya lengenan dawa, stagen, lan bahan jarit bercorak
batik.
2. Upacara
ijab waktu upacara ijab, busana sing dienggo manten wadon yakuwe klambi kebaya
lan bahan jarit, dene manten lanang nganggo busana basahan. busana basahan
manten lanang neng kene terdiri seka dodot tangi tulak, kuluk matak petak, epek
karo timang lan cinde, stagen, clana dawa warnanan putih, keris warangka
ladrang, lan selop.
3. Upacara
panggih jero upacara panggih, keloro mempelai nganggo klambi adat jawa tengah
arane busana basahan. busana kiye terdiri seka kemben, dodot tangi tulak
(kampuh) , selendang sekar cinde abrit (sampur) , lan bahan jarit duwe motif
cinde sekar abang. saliyane kuwe, pira-pira perhiasan ya digatolna nang awak
manten. nggo lanang, perhiasan kuwe yakuwe kalung ulur, ali-ali, timang/epek,
bros, lan buntal, sementara nggo manten wadon yakuwe cunduk mentul, centung,
jungkat,kalung, ali-ali, gelang, bros, subang, lan timang.
4. Upacara
sawise panggih jero upacara sawise panggih, keloro mempelai nganggo busana
kanigaran (wadon) lan busana kapangeranan (lanang) . busana kanigara terdiri
seka klambi kebaya dadi atasan, bahan jarit, stagen, lan selop. dene busana
kapangeranan terdiri seka stagen, kuluk kanigoro, epek timang, bahan jarit,
klambi takwo, keris warangka ladrang, lan selop. klambi manten adat jawa tengah
akeh ngandung filosofi ngenani kesopanan lan pirang-pirang harapan sing apik
nggo keloro mempelai eben langgeng lan bahagia jero ngarungi urip berumah
tangga, hal kiye cocog karo adat budaya masyarakat jawa tengah sing kebek karo
tata krama lan etika. nganggo bahan batik nang keloro mempelai ya nduweni
makna, eben mereka olih urip sing layak lan tentrem. nang umume ciri khas seka
klambi manten adat jawa tengah yakuwe busana dodotan utawa kemben karo bahan
batik sing biasane langsung neng balutkan nang awak manten wadon tanpa nganggo
kebaya luwih-luwih dingin. dene, manten lanang biasa belih nganggo beskap
tapine mung clana lan bahan batik. dene aksesori sing biasa dikenakna daning
keloro mempelai karo klambi adat jawa tengah pancen duwe kesan megah karo
untaian mlati lan pirang-pirang pajangan keemasan. mempelai wadon nganggo
gelung tradisional karo sunduk konde jumlahe 9, lan mempelai lanang nylesepna
keris sing ya paes roncean mlati nang bagian mburi bahan sing dikenakna.
BAB
III PANUTUP
A. Kesimpulan
Klambi adat yakuwe klambi sing nduweni cirikhas
tertentu sing didadekna identitas seka siji daerah. ciri kuwe olih berupa
warna, motif, bahan, dll. neng indonesia enggal saben wilayah tertentu nduweni
klambi adat sing dadi identitas masyarakate. ora terkecuali daerah jawa tengah.
lanang: klambi nggo lanang diarani beskap . klambi kiye dipepeki blangkon neng
endas, jarit nggo bagian ngingsor lan ditaleni karo stagen, uga dislesepna
keris neng bagian mburi. wadon: klambi nggo wadon yakuwe bahan kebaya. jare
sejarah kebaya diprecaya asale seka tiongkok atane nyebar nganti maring
nusantara. sadurunge taun 1600an kebaya mung dienggo daning keluarga kerajaan.
sawise bangsa eropa (landa) mlebu, klambi kebaya dienggo dadi klambi resmi
wadon eropa. klambi kebaya biasa dienggo jero kawinan utawa acara sing duwe
sifat tradisional liyane. klambi adat jawa tengah perlu terus dilestarikna eben
cirikhas masyarakate ora luntur.
B. Saran
Dadi generasi enom dongene kita melu uga nglestarikna
klambi adat jawa tengah karo tetep nganggo klambi adat jawa tengah dilingkungan
sekola utawane neng acara tertentu umpamane kawinan khususe manten, nggawe
acara festival klambi adat jawa tengah sing tujuane nggo merkenalna karo bocah
cilik & masyarakat amba ari klambi adat jawa tengah warisan indonesia lan
perlu d lestarikna, para desaigner klambi ya bisa nggawe klambi desain klambi
adat jawa tengah sing neng modifikasi, eben pelanggane ngarti klambi adat jawa
tengah apik nggo neng desain & neng modifikasi sa-kayakuwe rupa.
Komentar
Posting Komentar